COVID-19 etkeni SARS-CoV-2 Virus mutasyonları ve salgın sürecine etkileri
COVID-19 salgını başlangıcından bu yana etken SARS-CoV-2 virus genomunda binlerce mutasyon gelişmiştir. Özellikle virus yüzeyindeki spike (S) proteinini kodlayan genlerde gelişen mutasyonlar virüsün konakçı hücreye girişi, konakçıda gelişecek bağışıklık yanıtına etki ederek özellikle bulaştırıcılık konusunda virüse avantaj sağlayabilirler. Ayrıca S proteininde gelişecek mutasyonlar COVID-19 aşı yanıtını etkileyerek salgın seyrine yön verici rol oynamaktadır. Pandemi başından bugüne SARS-CoV-2 virusunda gelişen mutasyonlar dünyada üç önemli varyantı öne çıkarmaktadır. Her üç varyant daki mutasyonlar SARS-CoV-2 virus S protein üzerinde gerçekleşmiştir.
Varyant 1: İlk kez İngiltere’den bildirilen B.1.1.7 varyantının enfeksiyon bulaş hızını %50 oranında arttırması pandeminin seyri açısından önemlidir. Bu mutasyon ile 20 yaş altındaki kişilerde hastalık oranında artış saptanmış, ağır hastalık ve ölüm oranlarında anlamlı artışlar
gözlenmiştir. Bu varyantın COVID-19 aşı etkinliklerinde de kısmi azalmalara neden olduğu bildirilmiştir.
Varyant 2: Güney Afrika’da saptanan B.1.351 varyantıdır. Bu mutasyonun bulaştırıcılık ve ölüm hızı üzerine etkisi henüz net olarak bilinmemektedir. Ancak bağışıklık yanıtından kaçış becerisi geliştiren bu mutant suş ile bazı aşılara karşı direnç ve etkinlik düşüşü saptanmıştır.
Mutant 3: Brezilya’da saptanan P.1 varyantıdır. Bulaştırıcılık ve hastalık seyri ve ölüme etkileri net olarak bilinmemektedir. Aşılara kısmi direnç geliştirdiği düşünülmektedir. Mutasyonların ortaya çıkmasının en önemli sebebi, virüsun bulaştığı kişide çoğalma sırasında
genomunda gelişen küçük değişikliklerdir. Bu nedenle yeni COVID-19 vakalarının engellenmesi ve toplumun hızlı bir şekilde aşılanması toplumda görülen varyantların yayılımını da önlemek konusunda kritik önem taşır. Mutasyonların dünya üzerindeki etkilerini gözlemleyebilmek için ülkelerdeki dağılım ve yayılımı dikkatle izlenmelidir. Ülkede var olan mutant suşların saptanabilmesi için de toplumda yaygın olarak COVID-19 PCR testi ile hastalık yükü belirlenmeli ve pozitif çıkan olgulardan %2-10 oranında rastgele seçilen örneklerde mutasyon varlığı araştırılmalıdır.
Günümüzde Türkiye’de her üç variantın da saptanması nedeniyle Halk sağlığı önlemlerine uyum daha da fazla önem kazanmıştır. Doğru maske kullanımı, fiziksel mesafe, el hijyeni kurallarına uyum, kapalı alanda 15 dakikadan fazla kalabalık ortamda bulunma, hareketliliği kısıtlama, kapalı ortamların iyi havalandırılması, önerilen izolasyon ve karantina sürelerine mutlak uyumun sağlanması korunmada uyulması gereken temel yöntemlerdir. Bunların yanısıra, toplumda yaygın olarak COVID-19 tarama testleri ve gen analizlerinin yapılması mutant virüsü izlemek açısından kritik rol oynayacaktır.
Kaynaklar
1-Borges V, Sousa C, Menezes L, et al. Tracking SARS-CoV-2 VOC 202012/01 (lineage B.1.1.7) dissemination in Portugal: insights from nationwide RT-PCR Spike gene drop out data. https://virological.org/t/trackingsars-cov-2-voc-202012-01-lineage-b-1-1-7-dissemination-in-
portugal-insights-from-nationwide-rt-pcrspike-gene-drop-out-data/600
2- CDC: Emerging SARS-CoV-2 Variants. January, 28, 2021
3- CDC: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/more/science-and-research/scientific- brief-emergingvariants.html
4- ECDC: Risk related to the spread of newSARS-CoV-2 variants of concern in the EU/EEA – first update. 21.01.2021
5-Nathan D. Grubaugh, Emma B. Hodcroft, Joseph R. Fauver, Alexandra L. Phelan,Muge Cevik. Public health actions to control new SARS-CoV-2 variants. Cell. Jan 29, 2021 DOI:https://doi.org/10.1016/j.cell.2021.01.044
6- NERVTAG paper on COVID-19 variant of concern B.1.1.7: paper from the New and Emerging Respiratory Virus Threats Advisory Group (NERVTAG) on new coronavirus (COVID-19) variant B.1.1.7. https://www.gov.uk/government/publications/nervtag-paper-on-covid-19-variant-of- concern-b117
